29.11.2025

Przedstawiciele czeskiego Ministerstwa Obrony i słowackiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych rozmawiali w Dukli z władzami miasta o utworzeniu miejsca pamięci czechosłowackich żołnierzy poległych w operacji karpacko-dukielskiej (IX-X 1944).

Przez lata uważano, że większość żołnierzy z I Czechosłowackiego Korpusu Armijnego, którzy polegli w walkach z Niemcami po polskiej stronie granicy, spoczywa na cmentarzu wojskowym w Dukli, wraz z czerwonoarmistami. W ostatnich latach w czechosłowackiej części nekropolii, gdzie według polskich danych spoczywać miałoby 221 żołnierzy, udało się umieścić jedynie 11 nazwisk (i to częściowo w zniekształconej formie). 

Tymczasem w toku badań historycznych, prowadzonych przez Departament Weteranów i Grobów Wojennych czeskiego Ministerstwa Obrony, stopniowo ustalono 623 nazwiska czechosłowackich żołnierzy, którzy mogli być pochowani na m.in. na dukielskim cmentarzu, ale nie mają własnego grobu i nie są upamiętnieni ani po polskiej, ani po słowackiej stronie Karpat.

Dla upamiętnienia ofiar, których nazwiska zostały zapomniane, powstanie w sąsiedztwie dukielskiego cmentarza nowe miejsce pamięci. Projekt pomnika został zaakceptowany przez stronę polską. Jeśli wszystkie procedury zostaną przeprowadzone zgodnie z harmonogramem, w połowie 2026 r. mogłyby się rozpocząć prace budowlane, a jesienią pomnik byłby gotowy.

Warto pamiętać, że przed bitwą o Przełęcz Dukielską aż 42 proc. żołnierzy z I Czechosłowackiego Korpusu Armijnego stanowili Czesi wołyńscy. Rusinów i Ukraińców z Czechosłowacji było 24 % a Słowaków – 20%.

Relacja na stronie Departamentu Weteranów i Grobów Wojennych Ministerstwa Obrony Republiki Czeskiej   https://valecnehroby.mo.gov.cz/aktuality/pamatnik-pro-623-zapomenutych-hrdinu-jednani-zastupce-reditele-odboru-v-polske-dukle