Polsko-czeskie prace poszukiwawczo-ekshumacyjne w Głubczycach
13.09.2025
Zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej, na wniosek i we współpracy z Departamentem Weteranów i Grobów Wojennych Ministerstwa Obrony Republiki Czeskiej w sierpniu przeprowadził prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na Cmentarzu Komunalnym w Głubczycach (woj. opolskie). Celem badań było odnalezienie szczątków dwóch funkcjonariuszy, którzy służyli w ówczesnej czechosłowackiej Straży Obrony Państwa (SOS), zamordowanych 12 września 1938 r. przez niemieckie bojówki w miejscowości Liptaň. Ich ciała zostały następnie przewiezione na niemiecką stronę granicy i pogrzebane na cmentarzu w Głubczycach. To jedne z pierwszych ofiar niemieckiej agresji na Czechosłowację.
W wyniku polsko-czeskich działań poszukiwawczo-ekshumacyjnych odnaleziono szczątki dwóch mężczyzn w pełnym umundurowaniu odpowiadającemu formacji poszukiwanych funkcjonariuszy SOS. Przy szczątkach jednego z nich znaleziono obrączkę z wygrawerowaną datą ślubu oraz imieniem żony. Również dokumentacja medyczna ofiar, w której posiadaniu była strona czeska, pozwoliła na potwierdzenie, iż odnalezione szczątki należą do żandarma Viléma Lehera i strażnika finansowego Ludvíka Svobody.
Szczątki obu czeskich bohaterów zostały przewiezione z lotniska w Katowicach do Pragi czeskim samolotem wojskowym. 12 września odbyła się na praskim Vitkovie uroczystość, podczas której Leher i Svoboda zostali odznaczeni in memoriam wraz z siedmioma innymi czechosłowackimi bohaterami, m.in. ze spadochroniarzami z grup SOE Iridium i Bronse, których szczątki powróciły do kraju tym samym samolotem po pracach ekshumacyjnych w Bawarii. W uroczystości wzięła udział czeska minister obrony Jana Černochová, pierwsza wiceprzewodnicząca Izby Poselskiej Parlamentu Republiki Czeskiej Věra Kovářová, generałowie, rodziny ofiar. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa Krzysztof Szwagrzyk. Obecny był także prezes PCAA Mateusz Gniazdowski, ambasador RP kierujący Ambasadą RP w Pradze w latach 2022-2024, który wziął udział w przygotowaniu prac w Głubczycach.
Fotografie: Ministerstwo Obrony Republiki Czeskiej
Komunikat IPN:
