{"id":3090,"date":"2025-12-01T17:46:28","date_gmt":"2025-12-01T17:46:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/?p=3090"},"modified":"2025-12-30T15:05:11","modified_gmt":"2025-12-30T15:05:11","slug":"slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/","title":{"rendered":"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72\u00a0"},"content":{"rendered":"\n
\n

S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72 <\/strong><\/h2><\/div>\n\n\n\n


Nikola O\u0161\u010d\u00e1dal

Pierwszy zestaw modelu do samodzielnego z\u0142o\u017cenia w skali 1\/72 przedstawi\u0142a brytyjska Firma Frog od koniec 1936 r. Z pocz\u0105tku stosowano do produkcji modeli materia\u0142 na bazie celulozy. Produkcja modeli plastikowych z polistyrenu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w latach 50-tych ubieg\u0142ego wieku. Skala 1\/72 jest obecnie jedn\u0105 z najcz\u0119\u015bciej wybieranych na rynku modeli redukcyjnych. Skala ta ma te\u017c ciekaw\u0105 histori\u0119 w dziedzinie modelarstwa. <\/p>\n\n\n\n

Podczas II wojny \u015bwiatowej produkowano drewniane modele w skali 1\/72 dla potrzeb szkolenia cz\u0142onk\u00f3w si\u0142 zbrojnych. Zestawy modeli zawiera\u0142y drewniane i metalowe cz\u0119\u015bci, kalkomanie, farby do pomalowania i instrukcje. Elementy przedstawiaj\u0105ce kad\u0142ub, skrzyd\u0142a i stateczniki by\u0142y tylko surowo wyci\u0119te z drewna i przypomina\u0142y drewniane klocki. Taki model praktycznie rze\u017abi\u0142o si\u0119 od podstaw przy u\u017cyciu r\u00f3\u017cnych narz\u0119dzi.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Monta\u017cem modeli zajmowali si\u0119 ochoczo w swym wolnym czasie m\u0142odzi kadeci w szko\u0142ach lotniczych oraz cz\u0142onkowie personelu naziemnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Kadeci Korpusu Szkolenia Lotniczego w USA buduj\u0105 modele rozpoznawcze \u2013 z kolekcji CollectAir<\/em>.

Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c modele formowane wytryskowo z bakelitu, kt\u00f3re by\u0142y dostarczane do jednostek ju\u017c z\u0142o\u017cone i nie wymaga\u0142y monta\u017cu i malowania. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Modele wojenne malowano z pocz\u0105tku na czarny kolor, odzwierciedlaj\u0105cy sylwetk\u0119 samolotu na niebie. Po 1945 r. roku malowano je na kolor jasnoszary.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Pomalowanie modelu na czarno czy na szaro z pewno\u015bci\u0105 nie zadowala\u0142o bardziej utalentowanych modelarzy. St\u0105d pojawia\u0142y si\u0119 na salach wyk\u0142adowych dla szkolenia rozpoznawania samolot\u00f3w r\u00f3wnie\u017c modele starannie pomalowane. Do malowania modeli nale\u017c\u0105cych do w\u0142asnych si\u0142 powietrznych cz\u0119sto u\u017cywano tych samych farb, jakich u\u017cywano do kamuflowania prawdziwych samolot\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


W Stanach Zjednoczonych lotnictwo wojskowe i marynarka korzysta\u0142y r\u00f3wnie\u017c z prostych, ale bardzo praktycznych modeli tekturowych. Modele te by\u0142y dostarczane w wyci\u0119tym p\u0142askim arkuszu w kopercie. Po z\u0142o\u017ceniu model stanowi\u0142 efektowny, tr\u00f3jwymiarowy element szkoleniowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 histori\u0119 modelarstwa redukcyjnego pojawia si\u0119 pytanie, dlaczego modele w skali 1\/72 by\u0142y tak cz\u0119sto u\u017cywane do szkolenia personelu lataj\u0105cego i naziemnego w rozpoznawaniu samolot\u00f3w? Jak w og\u00f3le ta skala powsta\u0142a? Odpowied\u017a z pewno\u015bci\u0105 znajdziemy w archiwum kt\u00f3rego\u015b z brytyjskich czy ameryka\u0144skich ministerstw, kt\u00f3re w latach 30-tych ubieg\u0142ego wieku prawdopodobnie przeprowadzi\u0142o szereg eksperyment\u00f3w z wykorzystaniem modeli samolot\u00f3w w r\u00f3\u017cnych skalach. Mo\u017cemy jednak sami przeprowadzi\u0107 prosty eksperyment i znale\u017a\u0107 odpowied\u017a.<\/p>\n\n\n\n

Gdy bierzemy do r\u0119ki model my\u015bliwca w skali 1\/72 – jak np. Bf-109 – i wyprostujemy r\u0119k\u0119, to pomniejszy si\u0119 on w naszych oczach. Gdyby\u015bmy obejrzeli taki model przez celownik samolotu my\u015bliwskiego, to zmie\u015bci\u0142by si\u0119 on wizualnie w celowniku. Model my\u015bliwca w skali 1\/72 trzymany na odleg\u0142o\u015b\u0107 wyci\u0105gni\u0119tej r\u0119ki przedstawia rozmiarowo sylwetk\u0119 prawdziwego my\u015bliwca w realnej odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 100 m od nas. Na tak\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 pilot my\u015bliwski otworzy\u0142by ogie\u0144 podczas walki w powietrzu. Musia\u0142 mie\u0107 on przy tym pewno\u015b\u0107, \u017ce strzela do wrogiego p\u0142atowca. W przeciwnym razie mog\u0142oby doj\u015b\u0107 do tragicznej pomy\u0142ki i zestrzelenia w\u0142asnego samolotu . Ameryka\u0144ski plakat edukacyjny z 1943 r. dla tego wymownie ostrzega – \u201eRozpoznaj ich\u2026 Albo po\u017ca\u0142ujesz.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Podczas II wojny \u015bwiatowej modelarstwo redukcyjne sta\u0142o si\u0119 odr\u0119bn\u0105 dziedzin\u0105 przemys\u0142u wojennego. Przy produkcji modeli identyfikacyjnych wsp\u00f3\u0142pracowali oficerowie wywiadu, naukowcy, rzemie\u015blnicy oraz specjali\u015bci z bran\u017cy fotograficznej i filmowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W Stanach Zjednoczonych Marynarka Wojenna stworzy\u0142a nawet w\u0142asn\u0105 \u201ejednostk\u0119 modelarsk\u0105\u201d w ramach tzw. U.S. Navy Special Devices<\/em> Division<\/em>. Jednostka ta zajmowa\u0142a si\u0119 projektowaniem modeli identyfikacyjnych oraz rozwojem metod szkoleniowych z ich wykorzystaniem.<\/p>\n\n\n\n

W 1944 r. oficer marynarki wojennej USA i dow\u00f3dca U.S. Navy Special Devices<\/em> Division \u2013 <\/em>komandor Luis de Florez – otrzyma\u0142 za swoje osi\u0105gni\u0119cia w dziedzinie modelarstwa redukcyjnego dla potrzeb si\u0142 zbrojnych presti\u017cow\u0105 Nagrod\u0119 Roberta J. Colliera<\/em>. Nagroda ta udzielana jest corocznie za najwi\u0119ksze osi\u0105gni\u0119cie w dziedzinie lotnictwa lub astronautyki w Ameryce, dotycz\u0105ce poprawy osi\u0105g\u00f3w, wydajno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa pojazd\u00f3w powietrznych lub kosmicznych. Komandor de Florez wtedy \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z do\u015bwiadczonym modelarzem na s\u0142u\u017cbie Marynarki Wojennej \u2013 porucznikiem rezerwy Jimem Barry. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Modelarstwo redukcyjne pomog\u0142o wyszkoli\u0107 wielu lotnik\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w personelu naziemnego w rozpoznawaniu samolot\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej. Mo\u017cna zatem \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce przyczyni\u0142o si\u0119 ono znacz\u0105co do zwyci\u0119stwa aliant\u00f3w w II wojnie \u015bwiatowej. W okresie powojennym powsta\u0142 na zr\u0119bach tej dzia\u0142alno\u015bci wojskowej globalny przemys\u0142 rozrywkowy. Modelarstwo redukcyjne towarzyszy jednak cz\u0142onkom si\u0142 zbrojnych do dzi\u015b. Opr\u00f3cz tr\u00f3jwymiarowych modeli cyfrowych wci\u0105\u017c korzysta si\u0119 w identyfikacji pojazd\u00f3w lotniczych z modeli plastikowych, metalowych lub drewnianych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n



\u0179r\u00f3d\u0142a zdj\u0119\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Zestaw modelu samolotu Bristol Beaufighter firmy Worcraft zawiera\u0142 cz\u0119\u015bci wyprodukowane
z r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w, Wielka Brytania, \u017ar\u00f3d\u0142o – aukcja internetowa<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Drewniany model bombowca B-17 E firmy Testors, USA \u2013 ze zbior\u00f3w Muzeum CollectAir<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kadeci korpusu szkoleniowego przy budowie modeli samolot\u00f3w<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Model bombowca nurkuj\u0105cego Curtiss SB2C Helldiver z drewna w skali 1:100  \u2013 z oferty domu aukcyjnego Militaria Zone<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Airspeed Oxford Mk I wykonany z drewna w skali 1:72, pomalowany – z kolekcji domu aukcyjnego Sally Antiques, Old Porthsmouth, Wielka Brytania<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

1943 U.S. Navy Recognition Test Poster Group Irving Miller Modernism WWII<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesny model do rozpoznawania samolot\u00f3w przedstawiaj\u0105cy my\u015bliwca F-22 – z kolekcji domu aukcyjnego The Medal Luminary, USA<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n


\u0179r\u00f3d\u0142a informacji:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Recognition Models also known as Identification Models or I.D. Models<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

The Collier Trophy<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Historical Essay, World War II Airplane ID model, Wisconsin Historical Museum Object \u2013 Feature Story<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Recognition Models: Scale World War Miniatures Used to Tell Friends from Foes<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

FROG Penguin Model Aircraft Kits<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

The Importance of Aircraft Recognition<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Plastic model kit<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Aircraft recognition silhouette models<\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Gun harmonisation <\/span><\/path><\/svg><\/a><\/div>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72  Nikola O\u0161\u010d\u00e1dal Pierwszy zestaw modelu do samodzielnego z\u0142o\u017cenia w skali 1\/72 przedstawi\u0142a brytyjska Firma Frog od koniec 1936 r. Z pocz\u0105tku stosowano do produkcji modeli materia\u0142 na bazie celulozy. Produkcja modeli plastikowych z polistyrenu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w latach 50-tych ubieg\u0142ego wieku. Skala 1\/72 jest obecnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3092,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-3090","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-modelarstwo"],"yoast_head":"\nS\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72\u00a0 - PCAA Demo<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72\u00a0 - PCAA Demo\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72  Nikola O\u0161\u010d\u00e1dal Pierwszy zestaw modelu do samodzielnego z\u0142o\u017cenia w skali 1\/72 przedstawi\u0142a brytyjska Firma Frog od koniec 1936 r. Z pocz\u0105tku stosowano do produkcji modeli materia\u0142 na bazie celulozy. Produkcja modeli plastikowych z polistyrenu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w latach 50-tych ubieg\u0142ego wieku. Skala 1\/72 jest obecnie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"PCAA Demo\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/PCAA.PL.CZ\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-01T17:46:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-30T15:05:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"940\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"788\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@PCAA_PL_CZ\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@PCAA_PL_CZ\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/193b393894f7935343d1a6070e2f10a8\"},\"headline\":\"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\\\/72\u00a0\",\"datePublished\":\"2025-12-01T17:46:28+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-30T15:05:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/\"},\"wordCount\":1016,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/1-2.png\",\"articleSection\":[\"Modelarstwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/\",\"name\":\"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\\\/72\u00a0 - PCAA Demo\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/1-2.png\",\"datePublished\":\"2025-12-01T17:46:28+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-30T15:05:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/1-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/1-2.png\",\"width\":940,\"height\":788},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\\\/72\u00a0\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/\",\"name\":\"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE\",\"description\":\"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#organization\",\"name\":\"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/cropped-cropped-logo-2-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/cropped-cropped-logo-2-1.png\",\"width\":1875,\"height\":1875,\"caption\":\"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/PCAA.PL.CZ\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/PCAA_PL_CZ\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/PCAA_PL_CZ\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/feed\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.flickr.com\\\/photos\\\/pcaa_pl_cz\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/193b393894f7935343d1a6070e2f10a8\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/df02909358333634bc8ec9204ca80bb5.jpg?ver=1779275378\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/df02909358333634bc8ec9204ca80bb5.jpg?ver=1779275378\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/df02909358333634bc8ec9204ca80bb5.jpg?ver=1779275378\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pcaa.pl\\\/cz\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72\u00a0 - PCAA Demo","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72\u00a0 - PCAA Demo","og_description":"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72  Nikola O\u0161\u010d\u00e1dal Pierwszy zestaw modelu do samodzielnego z\u0142o\u017cenia w skali 1\/72 przedstawi\u0142a brytyjska Firma Frog od koniec 1936 r. Z pocz\u0105tku stosowano do produkcji modeli materia\u0142 na bazie celulozy. Produkcja modeli plastikowych z polistyrenu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w latach 50-tych ubieg\u0142ego wieku. Skala 1\/72 jest obecnie […]","og_url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/","og_site_name":"PCAA Demo","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/PCAA.PL.CZ\/","article_published_time":"2025-12-01T17:46:28+00:00","article_modified_time":"2025-12-30T15:05:11+00:00","og_image":[{"width":940,"height":788,"url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@PCAA_PL_CZ","twitter_site":"@PCAA_PL_CZ","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#\/schema\/person\/193b393894f7935343d1a6070e2f10a8"},"headline":"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72\u00a0","datePublished":"2025-12-01T17:46:28+00:00","dateModified":"2025-12-30T15:05:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/"},"wordCount":1016,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png","articleSection":["Modelarstwo"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/","url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/","name":"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72\u00a0 - PCAA Demo","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png","datePublished":"2025-12-01T17:46:28+00:00","dateModified":"2025-12-30T15:05:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png","contentUrl":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png","width":940,"height":788},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/slow-kilka-o-wojennej-genezie-modelarstwa-redukcyjnego-w-skali-1-72\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72\u00a0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#website","url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/","name":"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE","description":"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE","publisher":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#organization"},"alternateName":"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#organization","name":"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE","url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/cropped-cropped-logo-2-1.png","contentUrl":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/cropped-cropped-logo-2-1.png","width":1875,"height":1875,"caption":"POLSKO-CZESKIE TOWARZYSTWO LOTNICZE"},"image":{"@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/PCAA.PL.CZ\/","https:\/\/x.com\/PCAA_PL_CZ","https:\/\/www.instagram.com\/PCAA_PL_CZ","https:\/\/www.linkedin.com\/feed\/","https:\/\/www.flickr.com\/photos\/pcaa_pl_cz\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/#\/schema\/person\/193b393894f7935343d1a6070e2f10a8","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/litespeed\/avatar\/df02909358333634bc8ec9204ca80bb5.jpg?ver=1779275378","url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/litespeed\/avatar\/df02909358333634bc8ec9204ca80bb5.jpg?ver=1779275378","contentUrl":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/litespeed\/avatar\/df02909358333634bc8ec9204ca80bb5.jpg?ver=1779275378","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz"],"url":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/author\/admin\/"}]}},"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png",940,788,false],"thumbnail":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2-300x251.png",300,251,true],"medium_large":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2-768x644.png",768,644,true],"large":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png",940,788,false],"1536x1536":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png",940,788,false],"2048x2048":["https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2.png",940,788,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/author\/admin\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"S\u0142\u00f3w kilka o wojennej genezie modelarstwa redukcyjnego w skali 1\/72  Nikola O\u0161\u010d\u00e1dal Pierwszy zestaw modelu do samodzielnego z\u0142o\u017cenia w skali 1\/72 przedstawi\u0142a brytyjska Firma Frog od koniec 1936 r. Z pocz\u0105tku stosowano do produkcji modeli materia\u0142 na bazie celulozy. Produkcja modeli plastikowych z polistyrenu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w latach 50-tych ubieg\u0142ego wieku. Skala 1\/72 jest obecnie…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3090"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3333,"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3090\/revisions\/3333"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcaa.pl\/cz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}